Συχνά οι γονείς με ρωτάνε πόσο χρόνο πρέπει να περάσει το παιδί τους μπροστά σε μία οθόνη ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η απάντηση δεν είναι εύκολη, σαφώς και εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, από το πλαίσιο που ήδη έχει δημιουργηθεί στο σπίτι, καθώς και από τις συνήθειες που έχουν οι γονείς σχετικά με τις ώρες που περνάνε οι ίδιοι μπροστά σε μία οθόνη ή σε ένα κινητό. Παρόλα αυτά είναι σημαντικό να δούμε τι λέει η επιστήμη σχετικά με το πόσο χρόνο θα πρέπει να περνάνε τα παιδιά μπροστά σε μία οθόνη διαφωτιστικό είναι το βιβλίο «The Anxious Generation» του Jonathan Haidt που αναφέρεται που στο άγχος που βιώνουν τα παιδιά λόγω της υπερβολικής χρήσης κινητών και ταμπλετ.

Παρομοιάζει τους γονείς είτε σαν ξυλουργούς, είτε σαν κηπουρούς. Λέει πως τα τελευταία χρόνια οι γονείς τείνουν να είναι πιο πολύ ξυλουργοί, να βλέπουν δηλαδή τι θέλουν να φτιάξουν και να σμιλεύουν το παιδί τους βάση του πως θέλουν να γίνει, όμως τονίζει ότι είναι σημαντικό οι γονείς να λειτουργούν πιο πολύ σαν κηπουροί, που δημιουργούν το πλαίσιο, το υπέδαφος, βάζουν τους πόρους και μετά ποτίζουν ώστε τα παιδιά να ανθίσουν σύμφωνα με τα δικά τους ταλέντα και επιθυμίες.

Τονίζει ότι οι ώρες που περνάν τα παιδιά στο διαδίκτυο και η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχουν αλλάξει πάρα πολύ τον τρόπο που βιώνουν τα παιδιά την παιδική τους ηλικία. Οι ώρες που περνάνε μπροστά σε μία οθόνη τα οδηγούν σε κοινωνική απομόνωση, τους προκαλούν άγχος, συχνά κοιμούνται πολύ πιο λίγες ώρες και δεν είναι λίγες οι φορές που εμφανίζουν κατάθλιψη.

Από την πλευρά τους οι γονείς έχουνε γίνει πιο προστατευτικοί, χρησιμοποιεί μάλιστα τον όρο «ασφαλιοκρατία» (safetyism) θέλοντας να αποτρέψουν πιθανές αποτυχίες των παιδιών ή μικρό ατυχήματα και με αυτόν τον τρόπο στερούν από τα παιδιά τη δυνατότητα να παίρνουν ελεγχόμενα ρίσκα, να μαθαίνουν να αξιολογούν τα ίδια τις καταστάσεις και τις δυνάμεις τους και έτσι καταλήγουν να έχουν μειωμένη ανθεκτικότητα στις αντιξοότητες. 

Τελικά πόσο χρόνο επιτρέπεται να περνάνε τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη; Ο Haidt δίνει πολύ συγκεκριμένες πληροφορίας ανάλογα την ηλικία των παιδιών.

Τα ηλεκτρονική παιχνίδια και τα βίντεο έχουν δημιουργηθεί με τρόπο ώστε να τραβούν τη προσοχή του χρήστη/ των παιδιών με πληθώρα αισθητηριακών ερεθισμάτων και συχνά να τα καθιστούν παθητικούς δέκτης μηνυμάτων, η χρήση τους ειδικά στις μικρές ηλικίες μπορεί να καθυστερήσει τη μάθηση. Θεωρείται απαγορευτική η χρήση τους μέχρι την ηλικία των δυο ετών και προτείνεται ελάχιστη μέχρι την ηλικία των 6 ετών (1 ώρα/εβδομάδα ή 3 στο σαββατοκύριακο).  Εξαιρούνται οι βιντεο κλήσεις και η συνομιλίες μέσω εφαρμογών καθώς μπορεί να βοηθούν στην σύνδεση και την αλληλεπίδραση με σημαντικά πρόσωπα.

Για παιδιά 6-12 ετών όχι παραπάνω από δυο ώρες την ημέρα. Οσο μικρότερες οι ηλικίες το περιεχόμενο θα πρέπει να είναι εκπαιδευτικού χαρακτήρα.

Σαφώς όλα αυτά ακούγονται ωραία στην θεωρία και δύσκολα στην πράξη. Είναι σημαντικό οι γονείς να ασκούν  έλεγχο και να φιλτράρουν τι βλέπουν τα παιδιά τους όταν είναι στο διαδίκτυο. (Μπορείτε να αναζητήσετε προγράμματα εκπαίδευσης των γονιών σε αυτό το θέμα). Η πλήρης πρόσβαση θα πρέπει να τους δοθεί σταδιακά καθώς μεγαλώνουν, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιοσυγκρασία του κάθε παιδιού, την υπευθυνότητα που έχει αναπτύξει, πόσο παρορμητικό είναι κα. Επίσης χρειάζεται να έχουμε προηγηθεί συζητήσεις για τους πιθανούς κινδύνους και να έχουμε δημιουργήσει ένα ανοιχτό κανάλι επικοινωνίας με τα παιδιά ώστε αν κάτι δεν πάει καλά να νιώθουν άνετα να μας μιλήσουν.

Κλείνοντας να αναφέρουμε οτι πρέπει να έχει καλλιεργηθεί η αλληλεπίδραση με τα παιδιά από μικρή ηλικία, να αφιερώνουν χρόνο σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν κίνηση και παιχνίδι, καλό είναι να μην έχουν πριν την εφηβεία λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μην ξεχνάμε να «ελέγχουμε» πόσες ώρες εμείς αφιερώνουμε μπροστά σε μια οθόνη, είτε για δουλειά, είτε για διασκέδαση και άρα τι πρότυπο δίνουμε στα παιδιά μας. Απαιτείται συνεχής ενημέρωση, καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Σε περίπτωση που παρατηρούνται σημάδια εξάρτησης ή προβληματικής χρήσης χρειάζεται να αναζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικού.

 Τέλος, ο συγγραφέας αναφέρεται στον τρόπο που οι γονείς μπορούν να δράσουν σε ένα πιο συλλογικό επίπεδο για να γίνουν κάποιες αλλαγές σε τοπικό πχ στο σχολείο, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Μια τέτοια δράση έχει ξεκινήσει στην Ελλάδα για περισσότερες πληροφορίες στο  www.perimenoume.gr

Το ίντερνετ μας δίνει απίστευτες δυνατότητες εξερεύνησης και απόκτησης γνώσεων, όμως μπορεί να είναι και ένα επικίνδυνο ταξίδι σε μια ξένη και αφιλόξενη χώρα, που δεν θα αφήναμε ποτέ τα παιδιά μας να πάνε.

ΠΗΓΕΣ:

Haidt,  J. (2024). The anxious generation: how the great rewiring of childhood is causing an epidemic of mental illness. Allen Lane.

Crosier, S. (2024, May 22). Gen Z, social media, and mental health. Rollins School of Public Health, Emory University. Retrieved from https://sph.emory.edu/news/news-release/2024/05/gen-z-social-media-mental-health.html

Jean Twenge, J. M., Martin, G. N., & Spitzberg, B. H. (2018). Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Preventive Medicine Reports, 12, 271-283. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2018.10.003

Kim, D., Chun, H., Kwak, Y., & Nam, Y. (2014). The Employment of Dialogic Principles in Website, Facebook, and Twitter Platforms of Environmental Nonprofit Organizations. Social Science Computer Review, 32(5), 590-605. https://doi.org/10.1177/0894439314525752

McKinsey Health Institute. (2023). Gen Z mental health: The impact of tech and social media. McKinsey & Company. Retrieved from https://www.mckinsey.com/mhi/our-insights/gen-z-mental-health-the-impact-of-tech-and-social-media

Król, K., & Zdonek, D. (2021). Social media use and its impact on intrinsic motivation in Generation Z: A case study from Poland. Global Knowledge, Memory and Communication, 70 (4/5), 442-458. https://doi.org/10.1108/GKMC-08-2020-0113